เชิดหุ่น

หุ่น..เป็นการแสดงที่ใช้รูปจำลองจากของจริงมาชักหรือเชิดให้มีอากับปกิริยาสอดคล้องกับเนื้อเรื่องทีใช้ประกอบการแสดง หุ่นที่เป็นมหรสพประเภทหนึ่งของไทย ได้แก่ "หุ่นหลวง หุ่นจีน หุ่นไทยของกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ หุ่นกระบอก และหุ่นละครเล็ก"

หุ่นหลวง..เป็นหุ่นขนาดใหญ่ตัวสูงประมาณ ๑ เมตร ทำเป็นรูปคนเต็มตัว อวัยวะต่าง ๆ เช่น นิ้ว มือ แขน ขา เคลื่อนไหวได้ หุ่นหลวงเป็นมหรสพที่เล่นกันมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนถึงกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น เรื่องที่เล่นได้แก่เรื่อง "ไชยทัต สังข์ศิลป์ไชย และ รามเกียรติ์"

หุ่นจีน และหุ่นไทย..กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญโปรดให้สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๕ มีลักษณะเป็นรูปคนเต็มตัวเช่นเดียวกับหุ่นหลวง แต่ ตัวสูงประมาณ ๑ ฟุต หุ่นจีนแต่งกายแบบงิ้ว เรื่องที่เล่นเป็นเรื่องจีน เช่น ซวยงัก หุ่นไทยส่วนหญ่เป็นตัวละครเรื่องรามเกียรติ์

หุ่นกระบอก..ดัดแปลงจากหุ่นไหหลำ ไม่มีลักษณะคล้ายคนเต็มตัว ส่วนที่เลียนแบบลักษณะคนจริง ๆ คือ ศรีษะและมือ ลำตัวใช้กระบอกไม้ไผ่ทั้งปล้องสวมตั้งแต่คอลงมา แกนไม้กระบอกคลุมด้วยเสื้อปล่อยชายยาวลงมา หุ่นกระบอกนิยมเล่นเรื่อง "พระอภัยมณี" ของ สุนทรภู่

หุ่นละครเล็ก..เป็นหุ่นเต็มตัวสูงประมาณ ๑ เมตร แต่งกายแบบละครคล้ายหุ่นหลวง มีวิธีเชิดคล้ายหุ่นกระบอก

เครื่องดนตรี..ที่ใช้ประกอบการเล่นหุ่นคือ ปีพาทย์ มักนิยมใช้ปี่พาทย์เครื่องห้า อันประกอบด้วย ปี่ใน ระนาดเอก ฆ้องใหญ่ ตะโพน และกลองทัด และ มีเครื่องกำกับจังหวะพวกฉิ่งและกรับ สำหรับการเล่นหุ่นกระบอกต้องมีเครื่องดนตรีประเภทซออู้ กลองต๊อก และแต๋ว เพลงที่ใช้แสดงหุ่นคล้ายการแสดงละคร แต่หุ่นกระบอก มีเพลงหุ่นและเพลงสังขาราซึ่งร้อยเคล้าซออู้

ความบันเทิงและความสนุกสนานที่เกิดจากการดูการเล่นหุ่น คือ การได้ชมตัวหุ่นที่สวยงามและน่าเอ็นดูอย่างหุ่นกระบอก ได้ชื่นชมกับวิธีเชิดของคนเชิดที่ทำให้หุ่นมีชีวิตจิตใจได้ นอกจากนั้นยังได้ฟังบทเจรจาที่คมคาย บางครั้งก็ชวนขัน ซึ่งอาจเกิดจากการเสียดสีประชดประชันสังคมก็ได้